کد QR چیست
کد QR یک بارکد دوبعدی است که اطلاعات را در هر دو جهت، افقی و عمودی، ذخیره میکند و مثل بارکدهای معمولی به یک ردیف میله محدود نیست. QR مخفف Quick Response به معنای «پاسخ سریع» است، چون این کد برای خوانده شدن سریع طراحی شد. شرکت DENSO WAVE، از شرکتهای گروه تویوتا، آن را در سال ۱۹۹۴ برای ردیابی قطعات خودرو در خطوط تولید ساخت.
امروز بیشتر کدهای QR یک آدرس وب دارند، ولی همین نماد میتواند متن ساده، کارت تماس، تنظیمات Wi-Fi، درخواست پرداخت و دادههای بلیت را هم حمل کند. دوربین هر گوشی هوشمند امروزی آن را میخواند، و برای همین کدهای QR از کارخانهها بسیار فراتر رفتند و به منو، پوستر، بستهبندی و پرداخت رسیدند.
کد QR چگونه ساخته میشود
کد QR شبکهای مربعی از خانههای کوچک به نام ماژول است که هرکدام تیره یا روشناند. الگوهای ثابت به اسکنر کمک میکنند کد را پیدا و صاف کند، و ماژولهای باقیمانده داده و تصحیح خطا را حمل میکنند. حاشیهای خالی به نام حاشیه سکوت دور کل نماد را میگیرد تا اسکنر بفهمد کد از کجا شروع میشود.
- الگوهای یاب: سه مربع بزرگ در گوشهها که به اسکنر امکان میدهند کد و جهت آن را پیدا کند
- الگوهای همترازی: مربعهای کوچکتر که اثر پرسپکتیو و انحنا را جبران میکنند (از نسخه ۲ به بالا)
- الگوهای زمانبندی: خطوط تیره و روشن متناوب که فاصله شبکه را ثابت میکنند
- اطلاعات قالب: سطح تصحیح خطا و الگوی ماسک را ثبت میکند
- اطلاعات نسخه: اندازه را ثبت میکند و از نسخه ۷ به بالا وجود دارد
- حاشیه سکوت: چهار ماژول فضای خالی در هر طرف
نسخهها، ظرفیت و تصحیح خطا
کدهای QR در ۴۰ اندازه به نام نسخه وجود دارند. نسخه ۱ برابر ۲۱ در ۲۱ ماژول است، هر نسخه در هر ضلع ۴ ماژول اضافه میکند و نسخه ۴۰ برابر ۱۷۷ در ۱۷۷ ماژول است. داده بیشتر به نسخه بالاتر نیاز دارد، یعنی در همان اندازه چاپی ماژولهای بیشتر و کوچکتر.
هر کد QR یکی از چهار سطح تصحیح خطا را هم به کار میبرد که اجازه میدهد حتی وقتی بخشی از آن کثیف، آسیبدیده یا پوشیده باشد خوانده شود. هر سطح ظرفیت را با تابآوری معاوضه میکند: سطح بالاتر داده کمتری ذخیره میکند ولی آسیب بیشتری را تحمل میکند.
- سطح L حدود ۷٪ کلمهکدها را بازیابی میکند
- سطح M حدود ۱۵٪
- سطح Q حدود ۲۵٪
- سطح H حدود ۳۰٪
- بیشترین ظرفیت (نسخه ۴۰، سطح L): ۷٬۰۸۹ رقم عددی، ۴٬۲۹۶ نویسه الفباییعددی، ۲٬۹۵۳ بایت یا ۱٬۸۱۷ کانجی
کدهای QR کجا استفاده میشوند
هرجا که یک سطح چاپی یا نمایشگر باید چیزی را به گوشی تحویل بدهد، کد QR به کار میرود. کاربردهای رایج شامل لینک روی پوستر و کارت ویزیت، منوی رستوران، ورود به Wi-Fi، بلیت رویداد، کارت پرواز، بستهبندی محصول و پرداخت به فروشنده است. در چند کشور، طرحهای ملی پرداخت بر پایه کد QR ساخته شدهاند.
کد QR میتواند ثابت باشد و داده نهایی مستقیم در آن کدگذاری شود، یا پویا باشد و یک لینک کوتاه تغییرمسیر داشته باشد که بعداً قابل تغییر و شمارش است. QR Code علامت تجاری ثبتشده شرکت DENSO WAVE INCORPORATED است.